Zaterdag, 9 oktober 2010
Gewikt en gewogen - Bijma zingt met eigen tongval
Plaats: De Harmonie, Leeuwarden. Gebeurtenis: 'Autumn sounds', concert van het Greetje Bijma/Michiel Braam Sextet. Belangstelling: Ongeveer 120 personen.
LEEUWARDEN - Ze sputtert. Ze krijst. Ze fluistert. Ze zingt. Ze kirt. Ze neuriet. Ze blaast. Maar bovenal: ze maakt muziek. Want hoe exotisch, extravert en expressief haar geluidenpalet ook uitvalt, wat voor vreemde geluiden ze ook maakt en wat voor elastische gezichten ze er ook bij trekt: Greetje Bijma is muzikante. Dat voora!. Elke klank, hoe mal ook, heeft een logische plek in haar muzikale gedachtengang.
Maar die ontwikkelt zich volgens grillige wegen. Al was het maar wegens haar voornaamste muzikale partner in dit project: pianist en componist Michiel Braam, ook niet iemand die van rechtuit-op-het-doelafgaan een carriere-invulling maakt.
Improvisatie is de taal. Bijma, geboren in Stiens, en Braam beheersen die taal vlekkeloos, maar met elk hun eigen tongval. Wat net zo goed geldt voor de andere muzikanten: rietblazer Frank Gratkowski, trombonist Wolter Wierbos, bassist Wilbert de Joode en de even kleurrijk als discreet tikkende drummer Michael Vatcher.
Dat leidt tot een soms bloedstollende eerste set: een bont palet van invalshoeken, aaneengeregen tot een continue stroom muzikaal avontuur. Bijma begint sierlijk ingehouden, met referenties aan het aloude 'How deep is the ocean'. Maar vervolgens gaat het in alle opzichten loos. Van intieme duetten en trio's via abstracte liedjes en ijzeren swing tot en met een ijzingwekkend mooie climax: een begrafenisritueel volgens New Orleans-model, uitlopend op meeslepende freejazz in de lijn van Albert Ayler.
De stem van Greetje is de stem van het spektakel. Ook al omdat ze er woorden mee kan maken, wat geen instrumentalist haar nadoet. Maar eigenlijk is het een instrument als alle andere, die zich voegt in het weefsel en die, nauwkeurig luisterend, op de anderen reageert. Zo heeft Vatcher ongetwijfeld zaag en strijkstok meegebracht om Bijma te stangen, maar de verrassing is groot als ook trombonist Wierbos het geluid van de zingende zaag nauwgezet benadert.
JACOB HAAGSMA
Maandag, 11 oktober 2010
Op avontuur met swingende eigentijdse Jazz
HESSEL FLUITMAN
LEEUWARDEN - Het is elke keer weer verrassend wat Greetje Bijma met haar mond aan nieuwe geluiden te voorschijn tovert. Ze zingt zowel regelrechte oude krakers als How Deep is the Ocean van Irving Berlin, als nieuwe improvisaties die nooit weer terugkomen. Die song ontsteeg uit een collectieve improvisatie van de muzikanten die met haar waren meegekomen. Ze trok tekst en melodie naar haar toe en samen met mensen als trombonist Wolter Wierbos en de Duitse saxofonist Frank Gratkowski verzeilde ze in een hevig swingend tussenstuk, begeleid door Michiel Braam achter de piano, Wilbert de Joode aan de contrabas en de onnavolgbare Michael Vatcher achter zijn trommels. Een feestelijk begin van het eerste jazzconcert van de vijfendertigste jaargang van Hothouse Redbad. Daarvoor had Ben Scheper (eindelijk) weer een Friese ster gevraagd in Greetje Bijma. Zij had samen met pianist Michiel Braam een programma van songs en improvisaties opgesteld rond het thema herfst geluiden. Ach, als het beestje maar een naam heeft. Diverse songs beantwoorden wel aan dit thema. Maar belangrijker is dat de muzikanten aan elkaar gewend en gewaagd zijn. Ze weten wat ze aan elkaar hebben en dat ze voortdurend andere wegen kiezen om tot een spannend geheel te komen. Zo haalde Michael Vatcher een zingende zaag tevoorschijn. Er werd wrijvend over de rand van een glaasje water gemusiceerd en Wolter Wierbos speelde zelfs even op een deel van zijn trombone. Allemaal mogelijkheden om nieuwe sounds en combinaties te creëren. Maar ook werd door Frank Gratkowski, toch een improvisator pursang, vanuit een experimenteel stukje, voluit en noot voor noot de melodie van Last Rose of Summer ingezet. Zoals Don Byas dat 60 jaar geleden ook zo meesterlijk kon doen. Jazz als avontuur. Nieuw en bekend gaan hand in hand. En dat bij mensen die bekend staan als 'impro diehards'. Zo gaat het leven van een jazzliefhebber over rozen, al waren het dan de laatste van de zomer.
In de tweede set werden we zodoende ook regelmatig op het verkeerde been gezet: zo werd er even gewoon Rock 'n Roll in gezet. Toen vervolgens de beide blazers en Greetje Bijma even het veld ruimden, kregen we een momentje Trio BraamDeJoodeVatcher voorgeschoteld. Opnieuw straffe swing. Daaruit ontstond door toedoen van de teruggekomen blazers Kurt Weill's Septembersong. Zo zwierven we door songs en improvisaties, door oud en nieuw, steeds veranderend. Voortdurend moest je alle zeilen bijzetten om het verhaal op het podium te volgen. Gelukkig kreeg je regelmatig de kans om weer aan te haken en opnieuw mee te genieten. Het leuke van dit sextet is, dat het volgende concert heel anders verloopt, al kom je enkele van de genoemde ankerpunten er misschien wel in tegen. Je moet bij hen altijd voor alle muzikale (sluip-)wegen openstaan.
Concert: Greetje Bijma/Michiel Braam sextet - Autumn sounds
Plaats: Harmonie, Leeuwarden
Belangstelling: 120 bezoekers